Ortalama olarak kadinlar her dort haftada bir adet gorurler ve kanama 3-5 gun surer. Ancak her kadin bu ortalamaya girmez. Bazi kadinlarda kanama 3 haftada bir ve bazi kadinlarda da 35 gunde bir meydana gelir. Bunlar da normaldir.

Adet kanamasi nedir ?

kadin rahmi her ay sanki gebe kalacakmis gibi hazirliga girisir. Rahimin ici bir yavrunun buyumesini saglayacak bicimde kan ve dokularla astarlanir. Ancak gebelik meydana gelmez ise rahim artik bir ise yaramayacak olan bu astari disari atar. Adet kanamasi iste bu disari atim olayidir.

Adet kanamasi her zaman sancili mi olur ?

Adet kanamasi sirasinda bir miktar sanci ve kramp normal olabilir, ancak asiri sanci normal degildir. Yataktan cikamayacak, okula veya ise gidemeyecek kadar sanciniz varsa doktora gidin. Sancili ve agir kanamali adet goren, cinsel iliski sirasinda veya buyuk aptes yaparken sancilanan kadinlarda cok yaygin bir hastalik olan endometriosis olabilir. Bu; rahim zari veya adet kanindan gelen parcalarin karin bosluguna kacarak baska organlar uzerinde bulunmasidir. hastalik genc kizlarda veya her yastaki bayanlarda gorulebilir. Bu hastalik ayrica kisirligin da yaygin bir nedenidir.

Adet gormemek ne demektir ?

Gebelik ilk akla gelen nedendir, ancak baska nedenler de olabilir. Yeni adet gormeye baslayan ergenlik cagindaki kizlarin adetleri duzensiz olabilir. Bazen stres veya seyahat nedeni ile meydana gelen hormonal dengesizlik normal adet devresini gecici olarak etkiler. Dogum kontrol hapini birakmak da 1-2 ay adet gormemeye neden olabilir. 3-5 ay adet gormeyen kadinlarda yumurta uretimi durmus demektir ve kisirlik sorunlari olabilir. Tani icin doktora gidin.

Kanama neden normalden daha fazla olur ?

Tampon veya pedinizi her iki saatte bir degistirmek zorunda kaliyorsaniz, agir kanamali bir adet goruyorsunuz demektir. Nedeler arasinda endometriosis, kanser olmayan tumorler veya dogum kontrol icin takilan rahim ici arac sayilabilir. Gununden gec gelen agir kanamali bir adet, cocuk dusurme belirtisi olabilir. asiri kanama verdigi sikinti yaninda kansizliga da neden olabilir.

Tampon kullanmak Toksik sok Sendromuna (TSS) neden olabilir mi ?

TSS cok nadir gorulen bir hastaliktir (100.000 de 1), ancak ciddi bir enfeksiyondur ve gerekli onlemler bilinmelidir. TSS ye tampon kullanmak neden olmaz, ancak kullanilan tamponda bulunabilen bir mikrop neden olur. Tampon kullaniyorsaniz uzun sure kullanmayin ve 3-4 saatte bir degistirin ve geceleri kullanmayin. TSS riski super veya kuvvetli emici tamponlari kullanmakla artar. En az emici yani normal reguler veya mini tamponlar yeterlidir. TSS belirtileri arasinda ani ateslenme, kas agrisi, bas agrisi gibi grip benzeri belirtilerin yani sira bas donmesi, kusma ve ishal bulunmaktadir. Bu belirtileri gorur gormez hemen tamponu cikarin ve doktora bas vurun. Bunlarin disinda her iki (2) yilda bir PAP Testi yaptirarak rahim agzi kanserine karsi kendinizi koruyun.

1. Hafta
      
GEBELİgİN İLK HAFTASI

cogu insan icin sasirtici olmakla birlikte gebeligin baslangici olarak, gebe kalinan iliskinin oldugu gun degil, bundan yaklasik 14 gun oncesi yani son adet kanamasinin ilk gunu (SAT) kabul edilir. Bu durumda kanamanizin basladigi gun istatistiksel anlamda gebeliginiz baslar. Bu sekilde hesaplandiginda insanlarda gebelik 280 gun yani 40 hafta surer. Ay hesabi yapmak karisikliga neden olabileceginden gebeliginizi takip ederken hafta olarak ifade etmeyi ogrenmelisiniz.

28 gunde bir adet goren kadin icin yumurtlama zamani kanamanin baslangicindan itibaren 14. gun civaridir. Bu gunler zararli aliskanliklardan vaz gecmek icin en uygun donemdir. ornegin sigara icmeye son verilip, alkol ve ilac alimini kisitlayin. Uygun ve saglikli beslenme aliskanligi elde etmeye calisin. Bu aliskanliklar rahat bir gebelik sureci icin onemli. Bol miktarda taze meyve ve sebze tuketmeniz, yapay maddeler iceren besinlerden uzak durmaniz ve olabildigince fazla su icmeniz gerekiyor. Daha onceden baslanmadi ise bu zaman icinde folik asit alimina baslanabilir. Folik asit sayesinde noral tup defekterinin yaklasik %50lik bir kismi onlenebilir. Eger mumkunse egzersiz yapmak yine oldukca yarar saglar. Bu gebelik oncesi donemde pozitif dusunmek ve mumkun oldugunca dinlenerek stresden uzak durmak dunyaya getirmeye calistiginiz bebeginiz icin oldukca iyi bir baslangic olur.

2. Hafta
      
HORMONLAR İs BAsINDA

Anne adayinin yumurtaliklarinda yumurta hucresi gelisimi devam eder. Bu esnada endometrium adi verilen rahim zari da kalinlasmaya baslar. Bu kalinlasmanin amaci dollenme meydana geldikten sonra olusacak embryonun rahim icinde rahatlikla tutunmasini saglamaktir. Yeni gelisecek olan canlinin ihtiyaclarini karsilamak uzere vucudun bu kisminda kanlanma artar. Bu haftanin sonunda gelisen yumurta catlayarak yumurtaliktan atilir. Yani yumurtlama meydana gelir. Bir adet doneminde kadinda sadece 1 yumurta uretilir ve catlar.

cift yumurta ikizlerinde ve ucuzlerinde farkli olarak tek bir yumurta degil birden fazla yumurta atilir. Bu yumurtalarin hepsi dollenir ise cogul gebelik olur.

 3. Hafta
      
HAYATIN BAsLADIgI ANDASINIZ

Yumurtaliklardan atilan yumurta hucresi ile erkekden gelen sperm fallop tuplerinde karsilasir. Pekcok sperm, yumurta etrafinda kumelenmesine ragmen bunlardan sadece 1 tanesi yumurtanin zarini gecerek icine girer ve kendi genetik materyali ile yumurtanin genetik materyali birlesir. Yani dollenir. Dollenme ile birlikte adina yasam denilen mucize baslar. Fertilizasyon yani dollenme tek bir spermin yumurta hucresinin icine girmesi ile baslar ve zigot adi verilen olusumun ortaya cikmasi ile sonlanir. Fertilizasyon sureci yaklasik 24 saat kadardir. Bir sperm yaklasik 48 saat canli kalabilir. İliski esnasinda vajina icine yaklasik 300 milyon sperm birakilir. Spermlerin sadece %1i yani 3 milyon kadari rahim icine girebilir. Rahim icine giren spermler kadinin ureme organlari icinde ilerleyerek tuplere kadar ulasirlar. 10 saat suren bu seyahat sonunda yumurta hucresine kadar gelen spermleri baska bir gorev bekler; yumurta hucresinin kabugunu kirarak icine girmek. Yumurta hucresi zona pellucida adi verilen bir zar ile cevrilidir. Spermlerden sadece 1 tanesi bu zari delerek yumurtanin icine girebilir. Penetrasyon adi verilen bu islem 20 dakika kadar surer ve bir sperm penetre olduktan sonra zona pellucida tamamen kapanarak baska bir spermin girisine izin vermez. Sperm ve yumurta hucrelerinin cekirdeklerinin birlesmesi ile zigot ortaya cikar ve dollenme sona erer.

Zona pellucidanin icindeki tek hucreli zigot dollenmeden 1.5-3 gun sonra bolunmeye baslar. Bu ilk bolunmeye klivaj adi verilir. Ortaya cikan hucrelere ise blastomerdir. Klivaji takiben hizli bir bolunme sureci baslar. Yaklasik her 20 saatte bir hucre sayisi ikiye katlanir ve her bolunme ile birlikte zona pellucida icinde bulunan blastomerlerin capi kuculur. Hucre sayisi 16ya ulastiginda artik zigot morula adini alir.Tum bu olaylar gerceklesirken zigot tup icinde rahim bosluguna dogru olan seyahatini devam ettirmektedir. 4. gune gelindiginde morula uterus icine ulasmistir. Bu asamada hucre bolunmesi hizla devam etmektedir ve morulanin merkezinde bir bosluk olusmaya baslar. Bu asamadaki olusuma blastokist adi verilir. Zona pellucida boyutlari sabit olmakla birlikte icindeki hucreler duzlesir ve yogunlasir. Blastokist asamasinda artik hucre faklilasmasida balsamaktadir. Hucrelerin bir kismi embryoyu olusturacak olan embryobalastlar iken geri kalan hucreler plasentayi yapmak uzere trofoblast olarak farklilasir.

Dollenmeden 5-6 gun sonra implantasyon yani rahim icine yerlesme baslar. Blastokist zona pellucidayi yirtarak cikar. Buna Hatching adi verilir. Bu esnada trafoblastlar bir enzim salgilayarak rahim icindeki hucre yapisini degistirir ve blastokist icin bir implantasyon alani saglar. Ayni anda trofoblastlardan hCG hormonu da salgilanmaya baslar. Bu hormon gebelik testlerinin pozitif olmasini saglayan hormondur. İmplantasyonu takiben endometriumun (rahim ic zari) o bolumunde kanlanma artar ve gebeligin devami icin gerekli olan kan dolasimi baslar.

Dollenme aninda bebegin cinsiyeti bellidir. Eger dolleyen sperm X kromozomu tasiyor ise bebek kiz, Y kromozomu tasiyor ise erkek olacaktir. Dolayisi ile bebegin cinsiyetini belirleyen erkek, yani babasidir. Kadinin bebek cinsiyetinde en ufak bir rolu yoktur. Bu devrede cinsiyeti saptamak ancak genetik inceleme ile mumkundur. Bu asamada belli olan sadece cinsiyet degildir. 38 hafta sonra dunyaya merhaba diyecek olan bireyin goz renginden kan grubuna kadar butun genetik yapisi bellidir ve degistirilemez.

Annedeki degisiklikler

Bu asamada anne adayinda herhangi bir fiziksel ya da ruhsal degisiklik yoktur. Yanliz implantasyon esnasinda hafif bir lekelenme seklinde kanama olabilir.

4. Hafta
      
ANNE OLACAgIM

Bu haftanin sonunda tum dunyaya anne olacaginizi ilan edebilirsiniz. Normalde adet gormeniz gerekirken adetiniz gecikti. Zaman zaman bu tur gecikmeler olabilecegini biliyorsunuz ama yine de heyecanlisiniz. O halde neden daha fazla merakta kalacaksiniz. Hemen eczaneden bir gebelik testi alip evde yapin. Sonuc negatif cikarsa hemen umitsizlige kapilmayin cunku zaman zaman gebelik testleri negatif olabilir. Bu durumda yapilmasi gereken en akillica is hemen doktorunuzdan randevu almakdir. Henuz bir doktorunuz yoksa hemen arkadaslariniza sormaya baslayin. Gunumuzde bilincli bir kadinin duzenli gorustugu ve aklina takilanlari sorabildigi bir jinekologunun olmamasi cok yazik. Doktorunuz sizi muayene edecektir. Bu donemde yapilan ultrasonografide gebelik kesesini gormek genelde mumkun degildir. Ancak kanda yapilan gebelik testi %100e yakin dogrulukla gebeligin olup olmadigini tespit edebilir. Eger gebelik varsa doktorunuz size onerilerde bulunacaktir.

Gebelik yoksa ya da adet gorurseniz fazla uzulmemeye calisin. İlk denemede gebe kalma oraninin sadece %25 oldugunu aklinizdan cikarmayin. Denemeye devam edin. Eger adet gecikmesine ragmen gebe degilseniz doktorunuz size adet gordurecek bir tedavi verecektir.

Gebe bir kadinda bazi fizyolojik ve ruhsal degisiklikler olur. Bu asamadaki belirtiler adet oncesi belirtilerle hemen hemen aynidir. Halsizlik, yorgunluk ve goguslerde hassasiyet bulunur.

Bu arada icerilerde neler olduguna bir goz atalim. Dollenmeden yaklasik 1 hafta sonra impalantasyon gerceklesmistir ve trofoblast adi verilen hucreler endometrium hucrelerini hasarlayarak minik kan gollenmelerine neden olmaktadirlar. Bu gollenmeler yeni damar olusumunu tetikler ve olusacak olan plasentanin dolasimi baslar. Embryoblast adi verilen hucre grubu ise hizla cogalarak 2 tabakali bir disk olusturur. Bu tabakalardan ustte olani amniyon zari ve embryo olarak gelisimine devam ederken alt tabaka ise yolk sac adi verilen olusumu meydana getirir.

4. haftanin sonunda koriyonik villus adi verilen doku rahmin icine dogru ilerler ve embryoda kan damarlari tesekkul etmeye baslar. Yolk sac ise kan sistemini meydana getiren hucreleri uretmeye baslamistir. Bu haftanin sonunda embryo ile plasenta arasinda connecting stalk adi verilen bir olusum bulunur ve bu daha sonra gobek kordonunu meydana getirir.

Yine embryonik disk uzerinde ince bir hucre tabakasinin ortaya cikmasi gastrulasyon adi verilen devreye gelindigini belirler. Bu islemin sonunda embryonun 3 katmani; ektoderm, endoderm ve mesoderm olusur.

5. Hafta
      
sU GEBELİgE BİR GoZ ATALIM

Salgilanan hormonlarin etkisi ile erken gebelik belirtilerini hissedeceksiniz. Memelerde dolgunluk ve hassasiyet bu haftada en sik karsilasilan yakinmadir.Surekli uyku hali ve halsizlik genelde gorulen bulgulardandir. Uterusunuzdaki buyume mesanenizin kapasitesini azalltigi icin sik sik tuvalete gitme ihtiyaci duyabilirsiniz. Eger hala daha doktorunuza gitmediyseniz biran once gidin cunku icinizdeki canli ile tanisma zamani geldi.Doktorunuz vajinal ultrasonografi ile gebelik kesesini uterus icinde size gosterecektir. Eger ultrasonda kese gorulemez ise bu bir dis gebelik olabilir. Dis gebelik hayati tehlike yaratabilen ciddi bir durumdur, bu nedenle ilk kontrolunuzu geciktirmemeniz kendi menfaatiniz icabidir.

Dollenmeden sonraki 16. gunde gelisim iyice hizlanir. Endoderm tabakasindan akcigerleri cevreleyen zarlar, dil, bademcikler, urethra, mesane ve sindirim sistemi gelisirken, mesodermden kaslar, kemikler, lenf sistemi, dalak, kan hucreleri, kalp, akcigerler ile ureme ve bosaltim sistemleri farklilasir.Cilt, tirnaklar, sac, gozun lens tabakasi, isitme sistemi, burun, sinusler, agiz, anus, dis mineleri, hipofiz bezi, meme dokusu ve sinir sitemi ise ektoderm tabakasindan farklilasir. Dollenmeden 17-19 gun sonra embryonik alan bir armuta benzer. Kafa kismi kuyruk kismina oranla daha genistir. Ektoderm tabakasi noral plakayi olusturmak uzere kalinlasir. Bu plakanin kenarlari kivrilir ve noral oluk adini alir. Bu embryonun sinir sisteminin taslagidir ve ilk gelisen organ sistemlerinden birisidir.

Bu haftanin sonunda bebegin kan hucreleri olusmustur ve epitel hucreler arasinda kanallar olusturmaya baslamistir. 21. gune ulasildiginda mesodermden koken alan somitler noral olugun her iki yaninda ve kuyruk kismindan baslayarak belirmeye baslar. Endokardial hucreler ise erken embryodaki ilkel kalp tuplerini meydana getirmistir.

6. Hafta
      
DİKKAT cALIsMA VAR!

Belki de hala daha gebe oldugunuzu size fark ettirecek sikayetleriniz yok. Gebelik oncesi yasantiniz ile hicbir fark goremiyorsunuz. Bilmelisiniz ki icinizde bir fabrika var ve hayal bile edemeyeceginiz kadar hizli calisiyor. Embryonun tek tek her hucresi surekli faaliyet halinde. Bu faliyetin sonucu olarak bazi sikayetlerde yavas yavas ortaya cikmaya basliyor. Pek cok kadin gibi sizde ozelikle sabahlari uyandiginizda midenizin bulandigini fark edebilir hatta kusabilirsiniz. Eskiden sizi cezbeden yemek kokulari artik size tiksinti veriyor ya da esinizin o cok sevdiginiz parfumunun birden bire aslinda hic de guzel olmadigini fark ettiniz. İs arkadasinizin sigarasi hic sizi bu kadar rahatsiz etmemisti. Aslinda tum bu kokular yine eskisi gibi. Degisen sizsiniz. Gebelik hormonlarinin beyninizdeki bulanti merkezini uyarmasi neticesinde olan bu durum emesis gravidarum olarak adlandirilir. Eger bulanti ve kusmalar sizin yasantinizi ve beslenmenizi etkileyecek kadar siddetli olur ise hiperemesis gravidarum tablosu gelisti demektir.Bu durumda ilac kullanmaniz gerekebilir.

Bu donem bebegin organ gelisimi icin kritik oldugundan alkol, sigara gibi bebege zararli olabilecek maddelerden uzak durulmalidir. Pek cok anne adayi bu donemde gebe oldugunu sevdikleri ve dostlari ile paylasmak ister ve aileye yeni bir bireyin katilacagi mujdesi bu haftada verilir. Bazi anne adaylari ise mutlu haberi paylasmak icin dusuk riski olan donemin gecmesini ve gebeligin normal seyrettiginden emin olmayi beklerler. Her iki davranis sekli de normaldir.

Dollenmeden sonra 21-23 gunlerde embryonun boyu 1.5-3 mm kadar olmustur. Bu donemde cok hizli birbuyume ve degisim soz konusudur. Somitlerin sayisi 4-12 cift kadardir. Goz ve kulak taslaklari meydana gelmistir. Noral tup yavas yavas kapanmaya baslar. Noral tac adi verilen kisim ise kafatasi ve kafayi olusturmaya baslar.Olusan 2 endokardial tup birlesir ve S seklinde tek bir tup meydana getiriler. Bu asimetrik olusum ilkel kalpdir ve bu donemde kasilmaya baslar. Yani embryonun kalbi atmaya baslamistir. Ancak damarlar tam anlami ile gelismediginden tam bir dolasim olmaz.

Embryo connecting stalk ile gelisen plasentaya baglidir. En gelismis sistem merkezi sinir sistemidir ve onbeyin tamamen kapanmistir.27. Gunun sonunda embryo C seklini almistir. Yuz ve boyunu olusturacak olan kivrimlar belirgindir. Kalpde karincik ve kulakciklari ayiracak olan septalar belirir.Kapakciklar gelismeye baslar. Sindirim sitemini olusturacak olan hucreler karaciger, mide ve pankreas uretmek uzere farklilasmaya baslar. Sindirim siteminde ilk farklilasan hucre grubu karaciger yapacak olan hucrelerdir. Embryo boyu 5 mm kadar olmustur.

7. Hafta
      
TOMURCUKLAR AcIYOR

Siz hala disaridan birsey fark etmesenizde embryonuzda hummali faliyet devam etmektedir. Bu haftanin sonunda bebeginizin boyu bir fasulye tanesi kadar olacaktir. Eger rahimin icine direk olarak bakma ya da bir kamera yerlestirme sansiniz olsa idi goreceginiz tipki bir fasulye tanesi gibi bir cisim olacakti.Bu fasulyenin tepe kismina dikkat ettiginizde iki kucuk siyah noktacigi fark edebilecektiniz. İste bu iki kucuk nokta bebeginizin gozleri olacaktir, hatta gozun ag tabakasi olan retina olusmaya baslar.Biraz daha kenarda yer alan topluigne basindan kucuk cukurluklar da kulaklar olarak gelisecektir.Bu organlar hem denge hem de isitmede gorev alir. İlkel bir agiz ve dil fark edilebilir.Yine bu haftada kol ve bacak tomurcuklari olusmaya baslar. İnce bir tabaka halinde deri belirir. 30-40 somite ulasilir.Beyin 3 ana kismina ayrilir. Tiroid bezi gelisimini surdurur, lenfatik sistem ilk defa olusmaya baslar.Kalp kisimlari plasma ve kan hucreleri ile dolar.Kan dolasimi baslamistir.simdilik iki bolumden olusan kalp dakikada 150 defa atmaktadir. Doppler ultrason ile bebeginizin kalp atimini doktorunuz size dinletebilir.Akciger gelisimi devam etmektedir..Safra kesesi, mide, barsaklar ve pankreas gelisimini surdurur. Plasentadan gelen kan karacigere ulasir. Amniyon connecting stalk�i cevreler ve icine alir. Connecting stalk daha sonra eriskinde umbilikal vesicle adi verilen bir olusum olarak kalir.Kol tomurcuklari artik oldukca belirgindir buna karsilik bacak tomurcuklari yeni olusmaya baslar. Embryo artik tamamen amniyon kesesi icinde yerlesmistir.Somitler kas ve kemikleri olusturmak uzere farklilasmaya baslar.

Disaridan gebe oldugunuzu fark ettirecek hicbir degisim yoktur. Bu donemde 1-2 kilo alinabilir ya da verilebilir. Her iki durum da normaldir. Gebeligin erken belirtileri yavas yavas azalmaya baslar, buna karsin bulanti ve kusmalar artabilir. Bu sikayetler ozellikle sabah erken saatlerde daha fazla olur.

8. hafta
      
EL FALI BAKILIR !

Terminolojik acidan bebeginiz hala daha embryo olarak adlandirilmaktadir. Bunun nedeni alt kisminda kuyruga benzer bir cikintinin olmasidir. Gelismekte olan bebeginizde kuculen tek bolum bu cikintidir. Diger bolumler ise suratle buyumeye devam etmektedir.ozellikle beyin ve kafa hizla buyumeye devam eder.Goz kapaklari kivrim seklinde ayird edilebilir. Alt cene belirginlesmeye baslar.Omurilik gelisimini surdurur.ust damak farklilasir. Burnun ucu olusur. Disetlerinin altinda disler gelisimini baslatir.Yemek borusu farklilasir ve nefes borusundan ayrilir.Kalp icinde kapakciklar fark edilmeye baslar.Kalbin 4 odacigi ayirdedilebilir. Akcigerler yemek borusunun iki yaninda yer alirlar. Bobrek olusmaya baslar.Kollar silindirik sekilde uzamaya baslarken uclarinda el ayalari belirmeye baslar. Kollarda sinir iletimi baslar.Yine kollar kivrimlanir. Bu kivrim gelecekdeki dirsekdir.

Hala daha kendinizi gebe gibi hissetmiyor musunuz? onemli degil. onunuzde daha cok zaman ve yasanacak sey var. ornegin gebelik oncesinde kapali bir yumruk kadar olan rahiminiz artki neredeyse portakal kadar oldu bile. Rahimdeki bu buyumeler sizde zaman zaman hissedeceginiz karin kramplarina neden olabilir. Bu arada kendinizi ergenlik doneminde gibi hissedebilirsiniz. cunku hormonal degisimlere bagli olarak cilt degisiklikleri bas gostermeye baslayacaktir. Yagli bir cilt ve sivilcelenme bunun en tipik gostergeleridir. Psikolojik durumunuz yavas yavas duzelmeye baslar ve gebelik kabullenilir. Artik gebelige alismaya basliyorsunuz.

9. hafta
      
cİsİM GELDİ!

Embryonik kuyruk iyice kaybolmustur. Kikirdak ve kemik dokulari olusmaya baslamistir. Barsaklar gobek kordonu icinden karin bosluguna dogru goc etmeye baslarlar.Beyin hala daha en buyuk organdir. Yutak belli olmaya baslar.Agiz boslugu olusumu gorulebilir. Kulak kepcesi farklilasir. Gozde retina iyice belli olabilir. Goz kapaklari fark edilebilir.Burun delikleri belirir.Koku almaya yarayan sinir olusur.Yemek borusu uzar ve kalpden cikan kan iki ayri yonde pompalanmaya baslar.Meme uclari belirgindir.İnce barsaklar uzar, bobrek olusumu tamamlanir ve ilk kez idrar uretmeye baslar.İlkel cinsiyet hucreleri olusmaya baslar. Dis genital organlarin farklilasmasi baslamistir.Ancak hala daha kiz yada erkek oldugu bellli degildir. El ve dirsek belirginlesir. Bacaklarda sinir iletimi baslar.Bebek icinde yuzdugu suyun icinde hafif hafif hareket etmeye baslar.

Sizde ise ikinci adet donemi de gecikmistir. Belirgin bir kilo artisi olmasa da memeler buyurler ve dolgunluk ve hassasiyet olur. Bu donemde destekleyici sutyen giymeye baslamak gerekebilir. Mide iceriginin yemek borusuna kacmasi sonucu yanma hissi olabilir. Bu donemde gunluk kalori gereksiniminiz yaklasik 300 kalori artmistir. Yeterli kalsiyum alabilmek icin bol bol sut icmelisiniz. Eger sut icmeyi sevmiyor iseniz ozel ilaclar ya da daha iyisi yagsiz peynir gibi sut urunleri tuketebilirsiniz.

10. hafta
      
HAREKET ZAMANI

Fertilizasyondan 47-48 gun sonra ilk kez beyin dalgalari uretilmeye baslar.Kafa dik durumdadir ve ic kulakda denge saglayan kisimlar gelisir. Dudaklarin gelisimi tamamlanir. Gozler kapalidir.Gonadlar gelisir ve testis ya da over olarak farklilasir. Kalp gelisimini buyuk olcude tamamlar. Govdenin disinda gelismis olan barsaklar karin boslugu icine dogru iyice hareket ederler.Diz ve ayak belirginlesir. Ayak parmaklari ve tirnaklari belli olur. Kaslar guc kazanmaya baslar.Kiz bebeklerde klitoris erkek bebeklerde ise penis gelisir.Hemen hemen butun eklemler ve kaslarin olusumu tamamlandigi icin bebek artik su kesesi icinde hareket etmeye baslar, ancak bu hareketler sizin hissetmeniz icin yeterli degildir.Bu haftanin sonunda bebeginizin organogenez adi verilen organ gelisimi donemi tamamlanmistir. Gebeligin geri kalan kisminda bu organlarin olgunlasmasi olacaktir.

Bu donemlerde anne adayinin duygu durumunda dalgalanmalar cok sik gorulur. Kendinizi zaman zaman melankolik zaman zaman da cok mutlu hissedebilirsiniz. Bu cok normal bir durumdur. hem gelisen bebeginizin disleri hem de kendi dis etlerinizin sagligi icin yeteri kadar flor aldiginizdan emin olmalisiniz. Kan hacminiz arttigi icin cildinize yakin toplardamarlarda koyulasmalar fark edebilirsiniz. Bu durum ozellikle bacaklar ve memelerde belirgindir. Kilonuz da artik artmaya basladi.Bulanti ve kusmalarinizin azalmaya baslamasi bu donemlerde beklenebilir.

11. hafta
      
BANA FETUS DE!

Bu haftadan baslayarak artik icinizdeki bebeginiz embryo olarak adlandirilmaz. O artik kocaman bir FETUS ve boyu yaklasik 3 santimetre.Gebeligin en kritik donemi artik sona erdi. Bu haftada beyin hizla buyumesini surdurmektedir ve fetusun boyunun yarisini kafa olusturmaktadir. Fetusun gozleri kapalidir ve bu goz kapaklarinin altinda iris tabakasi olgunlasmasina devem etmektedir. Bobreklerde idrar uretimi basladigindan icinde yuzdugu amniyon sivisinin da miktari artmaya baslar ve bu haftada yaklasik 50 ml olur.

Sizde ise rahim bir greyfurt buyuklugune ulasmistir ancak hala daha pelvis icinde yer alir. Bulantilar azaldigindan istahda bir artis gorulur. Bu donemde prenatal testlerden bazilari yapilabilir. Doktorunuz bu konuda size yol gosterecektir. Son gunlerde giderek populerite kazanan ilk trimester tarama testleri uclu test kadar gercekci sonuclar vermektedir.

12. hafta
      
ANNE BEN GuZEL MİYİM?

Dis etlerinde 20 disinde yerleri belli olmustur. Yuz insan gorunumundedir, agiz icinde ise ust damak birlesmeye baslamistir. Yuz derisi icinde kil kokleri belirmeye baslar. Fetusun girtlaginda ses telleri olusumunu tamamlar ve teorik olarak fetus ses cikartabilir. Karin boslugunda ise barsaklar karin icine girmistir ve hareketleri baslamistir. Karaciger safra salgilamaya baslar ve salgilanan safra safra kesesinde depolanir. Tiroid, ve pankreas gelisimini tamamlar. Pankreasdan insulin salgilanir. Her iki cinsde de dis genital organlar gelisimini tamamlamamistir ancak kizlarda buyuk ve kucuk dudaklar, erkeklerde ise penis ve torbalar dikkatli gozlem ile ayirt edilebilir.Ellerde ve ayaklarda tirnaklar uzamaya baslar. Sinir sitemi biraz daha olgunlasir ve fetusda refleksler gelisir. Bu donemde cilt oldukca hassasdir. kemiklerden bazilari sertlesmeye baslamistir. 12. haftaya gelindiginde uterus yukari dogru buyumeye devam eder ve pelvis disina cikarak karin bosluguna girer. Artik mesane uzerine cok fazla baski yapmadigindan sik idrar yapma istegi bir miktar azalir. Bu durum son 3 aya kadar bu sekilde devam eder. Bu haftalarda basagrisi ve basdonmesi sikayetlerine sik olarak rastlanir. Dusuk tehlikesi cok buyuk olcude azalmistir. Doktorunuzun size bunu belirtmesi ile her anne adayinda oldugu gibi siz de psikolojik acidan rahatladiginizi fark edeceksiniz. Dis etleri gebelikten olumsuz yonde etkilendigi icin dis hekiminizden randevu almanizda ve muayene olmanizda buyuk fayda oldugunu unutmayin. Bu haftalar dis kontrolu icin oldukca uygun donemdir.

13. hafta
      
DİNLENME ZAMANI

Fetus artik giderek daha fazla insana benzemektedir. Gozler kafanin yan taraflarindan ortaya dogru kaymaya baslar. Kulaklar normal pozisyonuna dogru hareketlenir. Disaridan bakildiginda bebegin cinsiyeti kolaylikla saptanabilir. Ancak ultrasonografide cinsiyet tespiti icin henuz erkendir.cok nadiren ve kaliteli cihazlarla bu haftada da cinsiyet saptamak mumkun olmaktadir.Bebegin boyu biraz daha uzar. Bu hafta ilk trimesterin son haftasidir. Gebeligin erken bulgulari ve yarattigi sikayetler hemen hemen hic kalmamistir.Bu donemde cok fazla yorulmamak ve mumkun oldugunca dinlenmek gerekir.Rahim buyudukce gerilir ve etrafini cevreleyen ve kendisini yerinde tutan zarlari da gerer. Bu hafif bir kasik agrisi seklinde algilanabilir. Round ligaman agrisi olarak adlandirilan bu durum gelip gecicidir ve onemli degildir. Herseyi etkileyen hormonalar ciltte de degisikliklere neden olurlar. ozellikle yuz ve boyunda lekelenmeler olabilir. Buna gebelik maskesi ya da chloasma adi verilir. Gecici bir durumdur ve dogumdan sonra duzelir. Artik karniniz buyumeye baslamistir. Eskiden olan kiyafetler dar gelmeye baslayabilir. Gebe kiyafetleri satin almanin vakti gelmistir.

14. hafta
      
İKİNCİ TERİMESTERA HOsGELDİNİZ.

Gebeligin en rahat donemi olan ikinci terimestara hosgeldiniz. Artik bebeginiz tamamen bir insan gorunumunde. Kaslardaki guc gelisimine bagli olarak kafasi one egik degil. Zaman zaman kafasini dik tutabiliyor. Doktorunuz ultrason ile incelerken size bebeginizin el salladigini gosterecektir. Evet bebeginiz artik ellerini kullanabiliyor. Gerci bu tamamen refleks bir hareket ama olsun. Size ilk defa merhaba demesi hos bir duygu degil mi? Bu arada bebeginiz artik digerlerinden tamamen farkli. cunku artik ona hic degismeden omrunun sonuna kadar eslik edecek olan parmak izi var!...su anda kendileri yaklasik 25 gram agirliginda ve 10 santimetre boyunda. Artik tum besin ve oksijenini plasentasi yardimiyla sizden aliyor. Plasentasyonun tamamlanmasi ile sizdeki uyku ve yorgunluk halide ortadan kalkacak. Disaridan bakanlar eger yeterince dikkat ederlerse gebe oldugunuzu anlayabilirler. Progesteron hormonunun etkisi ile butun duz kaslarinizda gevseme meydana gelmistir. Bu bel agrilari, kabizlik ve tansiyonda hafif dusme olarak size yansir. Bulantilar gecmistir ama yine progesteronun gevsetici etkisi ile mide icerigi yemek borunuza kacar ve yanma olabilir. Bulantilar gectigi icin beslenmeniz duzelir, enerjiniz artar. Pekcok kadin gebeligin bu doneminde kaybettigi cinsel durtulerine yeniden kavusur. Bu hos bir durumdur. Unutmayin herhangi bir komplikasyon yok ise gebelikte cinsel iliski yasak degildir.

15. hafta
      
YAKINLARDA BERBER VAR MI

Bu haftanin surpriz haberi: Bebeginizin saci cikiyor. Gelismekte olan bebegin kafasi uzerinde lanugo adi verilen ince ve ipeksi tuyler belirmeye baslar. Bu ilkel saclar dogumda kaybolurlar. İkinci onemli haber ise bebeginizin parmagini emmeye baslamasidir. Ultrason altinda bebegin parmagini agzina gorutup emdigini doktorunuz size gosterecektir. Korkmayin bu dogumdan sonra bebegin parmak emme aliskanligi olacagini gostermez. Sadece anne karnindaki bir refleksidir. Her bebek ane karninda parmak emer diye bir kural da yoktur, ama ultrason incelemeleri esnasinda sikca rastladigimiz bir durumdur. Bu donemde bebegin cildi oldukca incedir ve deri altinda damarlar gorulebilir. Bu doneme ulasildiginda karniniz oldukca buyumustur. Elinizi karniniza goturdugunuzde uterusunuzu top gibi hissedebilirsiniz. Memelerden halk arasinda agiz da denilen ve klostrum adi verilen sivi gelebilir. Bu normal bir durumdur.

16. hafta
      
KIZ MI, ERKEK Mİ

Bu haftada gozler ve kulaklar bebek dogdugunda bulunacaklari son lokalizasyonlarina gelirler. Goz kirpma gibi basit refleksler gelismeye baslar.Benzer sekilde kulaklar da son pozisyonlarini almislardir. Barsaklarda mekonyum adi verilen fetal diski birikmeye baslamistir. Bu diski benzeri yapi fetusun yuttugu amniyon sivisi, dokulen hucreler ve sindirim sistemi salgilarindan olusur. Macun kivaminda koyu renkli bir yapidir. Sinir lifleri onlara ozelliklerini veren myelin ismindeki madde ile kaplanmaya baslar. Myelin sinir iletimi icin son derece onemli bir maddedir. Dolasim sistemi tam anlami ile fonkisyonel olmustur. Bebegin plasentasi yaklasik fetus kadardir. Gobek kordonu sistemi olgunlasmaya baslar. 120 gram olan bebek avucunuza sigacak kadar buyumustur. Ultrason altinda bebegin hickirdigi saptanabilir. Bu solunumun baslama isaretlerinden biridir. Bu haftanin diger bir ilki de bebekteki isik refleksinin ortaya cikisidir. Artik beginiz teorik olarak isiga tepki verebilir. Bu hafta her acidan oldukca onemlidir. Bir kere anne ve baba adaylarinin en cok merak ettikleri konularin basinda belki de ilk sirada gelen bebegin cinsiyeti bu haftada acikliga kavusur. İyi bir ultrason cihazi ve deneyimli bir goz 16. haftada bebegin cinsiyetini cok buyuk bir olasilikla saptar. Bazi durumlarda 12-14. haftalarda da cinsiyet gorulebilir, ya da gebeligin son donemlerine kadar hic gorulemeyebilir fakat bu cok nadir bir durumdur. Bu haftalarda bebegin cinsiyetinin saptanmasi asil olarak incelemeyi yapan hekimin tecrubesine baglidir.Yine bu haftada down sendromu acisindan son derece onemli olan uclu tarama testi yapilabilir. Bu test icin ideal zaman araligi 16-20. haftalardir. Tecrubeli anne adaylari bebegin ilk hareketini bu haftada hissedebilirler. Ancak hareketin hissedilmemesi anormal bir durum oldugu anlamina gelmez. İlk gebeligini yasayanlarda bu 20 hafta civarinda gerceklesir.

17. hafta
      
AH sU YAgLAR

Onyedinci haftaya ulasildiginda bebegin cilt altindaki yag depolari yavas yavas dolmaya baslar. Bu bebeginizin hizli buyume evresine girdiginin belirtisidir. Buyumeye bagli olarak sizinde kilo artisiniz bir miktar hizlanacaktir. Bu haftaya kadar 2-4 kilo arasinda almis olmaniz normaldir. Bebegin tum organ sistemleri fonksiyoneldir. Ayrica icinde yuzdugu amniyon sivisini akcigerlerine cekmekte ve geri vermektedir. Bu ilkel solumadir. Bebegin dogum sonrasi normal nefes alip verisini saglayacak sistemlerin olgunlasmasi icin gereklidir. Kalbi ise inanilmaz bir eforlarla surekli kan pompalamaktadir. İnanmasi guc olabilir ama bebeginizin kalbi onun vucuduna gunde yaklasik 25-30 litre kan pompaliyor. Siz de karinizi elleyerek rahminizin ulastigi boyutu hissedebilirsiniz. Bu haftada rahimin tepe noktasi yani fundus gobek degiligin 3-4 parmak altindadir. Pek cok anne adayi bu haftalarda bebekleri icin endise duyarlar. Dogumun nasil olacagi, bebegin saglikli olup olmayacagi endiseleri bu haftalarda yogunluk kazanir. Yapilacak olan uclu test bu endiseleri biraz giderebilir. Hala daha nerede dogum yapacaginiz ve dogumu yaptiracak hekim hakkinda karar veremediyseniz bu hafta bunun icin iyi bir donemdir.

18. hafta
      
UYKUM GELDİ

su ana kadar hersey yolunda gidiyor. Minik bebeginizin kemiklerinin buyuk bir kismi hala daha lastik sertliginde ancak giderek sertlesiyor ve dogumdaki halini aliyor. yeterli kalsyum almayi ihmal etmemeniz kemik olgunlasmasi icin cok onemli.Anne karnindaki bebegin uyanik olma ve uyuma periyodlari vardir. Bebek kendisine uygun ve sevdigi bir uyku pozisyonu secebilir ve uyku doneminde bu pozisyonu alabilir.Gozlerin uzerinde kaslar ortaya cikmaya baslar. Kiz bebeklerde pelvis icinde gelisen yumurtaliklarda ilkel yumurta hucreleri belirir. Bunlar daha sonra hayati boyunca sahip olacagi ve menopoza kadar her adet doneminde tuketecekleri yumurta hucrelerine donuseceklerdir. Yine kiz bebeklerde uterus tamami ile olusmustur. Erkek bebeklerde ise prostat bezi gelisimini tamamlar.Cilt altinda kahverengi yag iceren doku meydana gelir. Deriyi kaplayan ve verniks caseosa adi verilen krem seklindeki madde izlenebilir. Plasenta gelisimini tamamlamistir ve bu haftadan sonra kalinligi artmaz, sadece cap olarak buyur. Disaridan bakildiginda kisinin gebe oldugu artik cok rahat anlasilabilir. Bebek hareketleri cogu anne adayi tarafindan hissedilebilir. Eger hala daha hissetmediyseniz endiselenmeyin, onunuzde 1-2 hafta daha olabilir. Artmis kan hacmine bagli olarak cesitli sikayetler olabilir. Yine duzkas gevsemelerine bagli olarak ani tansiyon dusmeleri gorulebilir. Yatar pozisyondan ayaga kalkarken bu isi yavas yavas yapmaya ozen gosterin. 35 yasin ustundeki anne adaylarinda ya da uclu testte supheli durum saptananlarda amniyosentez bu haftalarda yapilir.

19. hafta
      
KREMLENME ZAMANI

Eger hala daha gebeliginizi hafta olarak degil de ay olarak hesapliyorsaniz bu haftadan itibaren besinci ayiniza girdiginizi soyleyebilirsiniz.Eski kiyafetlerinizin hemen hemen hicbirinin uzerinize olmadigini fark edeceksiniz. Gebe kiyafetlerinin her kadina cok yakistigini unutmayin. Fark edeceginiz baska bir degisiklik ise memelerinizdeki kahverengi alanin gidrek buyumeye baslamasidir. Areola adi verilen bu bolge memenin yarisini kaplayabilir. Bu normal bir durumdur ve dogumdan sonra onikinci aya kadar devam edebilir. Pekcok calisan gebe kadin ogle aralarinda yarim saat kadar yurmenin kendilerine cok iyi geldigini soylemekte. Sizde bunu deneyebilirsiniz. Yuruyus hem bunyeniz hem de psikolojik durumunuz icin yararlidir. İcinizde neler olduguna bakacak olursak, bebeginizin vucudu krem benzeri bir madde ile cevrilidir. Onun hassas cildini uzun sure suda kalmanin etkilerinden koruyacak olan bu maddenin adi vernix caseosadir. Ultrasonda ise bebeginizin surekli hareket halinde oldugunu gorebilirsiniz. Bu hareketleri pekcok kadin ilk onceleri icinde sanki bir kelebegin kanat cirpmasina benzetmektedirler. Ne yazik ki henuz esiniz sizin bu heyecaniniza ortak olamayacak. cunku hareketler henuz disaridan elle hissedilebilecek kadar kuvvetli degil.

20. hafta
      
YOLUN YARISI

Tebrikler. Gebelik maceranizin tam ortasindasiniz. Bebek anne karnindaki yasaminin yarisini tamamladi. Bu haftada dogumdan sonra 5 yasina kadar devam edecek olan hizli beyin olgunlasmasi baslar. Bebegin koku, tat, isitme, gorme ve dokunma duyulari iyice aktif olmaya baslar.Kaslar ve saclar iyice belirginlesir. Fetus sik sik goz kirpar. Lanugo adi verilen tuyler tum vucudunu kaplar ancak yogun olarak yuz ve boyun cevresinde bulunur. Kalp atimlari hizlanir. Erkek bebekteki testisler karin boslugundan torbalara dogru inmeye baslar. Eger bebeginiz bir kiz ise yumurtaliklarinda tam 6 milyon yumurta hucresi vardir. Bundan sonra yeni yumurta hucresi gelismez. Mevcut olanlarin ise sayisi giderek azalir ve dogumda yaklasik 1 milyona iner. Bebegin hareketleri de hizlanir ve kuvvetlenir. Bebegin agirligi yaklasik 250-450 gram arasindadir. Bu haftadan sonra gebeligin sona ermesi dusuk olarak degil erken dogum olarak isimlendirilir. Bebegin tum organlarinin ve kalbinin degerlendirildigi malformasyon ultrasonografisi ya da baska bir isimle ikinci duzey ultrason icin ideal zaman 20. haftadir. Bu haftada rahimin tepe noktasi gobek deligi hizasina kadar buyumustur. Bu donemden sonra 38. haftaya kadar her hafta yaklasik 1 santimetre yukselir. 38. haftadan sonra ise bebegin dogum kanalina dogru inmesi nedeni ile rahimin tepe noktasi da asagiya inmeye baslar. Orta hatta gobek deligi ile kasik arasinda siyahlik belirmeye baslar. Buna linea nigra adi verilir ve dogumdan sonra kaybolur. Bu haftadan sonra gebelik catlaklari gorulebileceginden onlem almak yararli olacaktir.Bebegin hareketleri rahatca hissedilebilir. Normalde bir bebek saatte en az 2 kez hareket etmelidir. Ancak bu sayi gercekte cok daha fazla olmasina ragmen sadece yeterince guclu olan hareketler anne adayi tarafindan hissedilebilir.

21. hafta
      
BİRAZ YAVAs

Yirmibirinci haftaya ulasildiginda bebekteki hizli buyume biraz yavaslar. Bu haftada en onemli olay kalp kasinin guclenmesidir. Bebeginizin kalbi, kani cok daha etkili sekilde pompalamaya baslamistir. Sizin dolasiminizdaki kan miktarindaki artis nedeni ile ozellikle tum gun ayakta olan gebelerde aksamlari ayaklarda ve ayak bileklerinde sismeler olabilir. Bu tamamen normal bir durumdur. Gun icinde zaman zaman ayaklari hafif yukselterek dinlenmek ve eger mumkunse 2 saatten fazla ayakta kalmamak duruma yardimci olabilir. Bol su icmek bu yakinmalari arttirmaz tam tersine azaltir. Bu nedenle gun icinde bol bol su icmeyi ihmal etmeyin. İhmal etmemeniz gereken bir baska konu ise artik en azindan haftada bir kez tansiyonuzu olcturmenin faydali olacagidir. Karin boslugu icerisinde buyuyen uterusun diger organlar ile birlikte diyafram kasini da sikistirmasi sonucu pek cok gebe bu donemde nefes darligi ya da cabuk nefes nefese kalma sorunu yasayabilir. Bu da gebeligin normal sonuclarindan birisidir. Gebelik ilerledikce bu sikintilar artabilir. Yine daha once baslamadiysaniz bu haftadan itibaren demir destegine baslamanizda fayda var. Diet ile aldiginiz demir gebelikte size yeterli gelmeyecektir. Bu nedenle mutlaka disaridan destek almalisiniz.

22. hafta
      
BİRsEY Mİ DEDİNİZ

Bu haftaya ulastiginizda bebeginizle konusabilir, ona birseyler okuyabilir ya da sarki soyleyebilirsiniz. cunku artik o sizi duyabilir. Hatta duymakla kalmaz seslere tepki de verebilir. Bu nedenle bebek gelisimi icin yapilmis muzik CDleri dinletebilirsiniz. Anne karninda klasik muzik dinlemenin ruhsal gelisime olumlu yonde etkisi oldugunu iddia eden calismalar mevcut. Bunlar dogru olmasa bile minik bebeginizle birlikte biraz muzik dinlemenin, sarki soylemenin ya da kitap okumanin ne zarari olabilir ki? Hatta bazi calismalar bebeginiz dogmadan once ona okudugunuz kitaplari, dogduktan sonra emzirirken yeniden okudugunuzda minik yavrunuzun daha guclu emecegini iddia ediyorlar. Fantastik, degil mi? Bebeginizde bu gelismeler olurken siz de artik dengenizi saglamakda zaman zaman gucluk cektiginizi fark edebilirsiniz. Karninizin buyumesine bagli olarak bel kavisiniz de iceri dogru genislediginden vucudunuzun denge merkezi yer degistirmektedir. Bunye buna ayni hizda uyum saglayamadigindan dengenizi saglamakta gucluk yasayabilirsiniz. Bu nedenle evde yanlizken banyo yapmamaniz tavsiye edilir. Yine ayni nedenler ile dengeye dayali sporlara da ara vermeniz gerekli. Gebelik hormonlarina bagli olarak parmak eklemlerinize kadar tum eklemlernizde gevsemeler olacaktir. Bu size bel agrisi olarak yansiyabilir. Bu haftalar hem denge sorunlari hem de bel agrilari nedeni ile yuksek topuklu ayakkabilara veda edilmesi gereken donemlerdir. Gebeliginizi geri kalan kisminda ortopedik ayakkabilar giymeniz rahatsizliklarinizi azaltacaktir.

23. hafta
      
TAKLA ATMALIYIM

Bebeginiz artik tamamen minyatur bir insan gorunumundedir. Kulak icinde yer akan minik kemikler tamemen sertlestigi icin bebek cok iyi duyabilir. Dudaklari iyice belirginlesir, ultrasonografide gulumsemesi fark edilebilir. Boyu 17-18 santimetre kadar olmustur, kilosu ise 600 gram civarindadir. Gozleri tamamen gelismis olmasina ragmen renkli kismi olan iris daha pigmente degildir, yani goz rengi belli degildir. Pakreas tam manasi ile olmasa bile insulin salgilamaya baslamistir. Sizde ise yavas ama surekli bir kilo artisi soz konusudur. Bu donemde aserme adi verilen olay hizlanir. Fazla abartiya kacmadan ufak tefek kacamaklara izin verilebilir. Bacak kramplari yirmili haftalarini yasayan gebelerde nadir gorulmeyen olaylardir. Kalsiyum ve magnezyum alimi sikayetleri ve kramplarin sikligini azaltacaktir. Kramp girdiginde bacaginizi duz uzatarak esinizden masaj yapmasini isteyebilirsiniz. Bir baska guzel olay ise artik bebeginizin hareketlerini esinizinde hissedebilecek olmasidir. Esiniz elini karniniza koydugunda bebeginizin hareketlerini cok rahat hissedebilir, hatta bu hareketler disaridan gozle bile fark edilebilir. Bunun nedeni bebegin icinde bulundugu amniyon svisinin goreceli olarak fazla olmasidir. Yani bebegin hareket etmesi icin cok genis bir alan vardir. Bebeginiz sanki iceride taklalar atarmiscasina ozgurce hareket eder!..Hareketler bebegin motor gelisimi yani kas guclenmesi icin cok onemlidir. Bu haftalarda yapilan ultrason incelemelerinde bebek makat gelisken cok kisa bir sure sonra bas gelise donebilir. Bebegin ters durmasi fazlaca onemli degildir.

24. hafta
      
YAsAM SINIRI

Dikkat: cok iyi hazirlanmis sartlarda ve yogun bakim kosullarinda bu haftada dogan bebekler yasatilabilmektedir. 24. hafta gebelik sureci icindeki onemli donemeclerden birisidir. cunku bu hafta viabilite siniri olarak kabul edilir. Viabilite annesine bagimli olmadan, annesinin vucudu disinda yasamini devam ettirebilme anlaminda kullanilmaktadir. Ancak fetusun viabilitesi pratikde her zaman gercek olmaz. Bunu hayata gecirebilmek icin solunum, sindirim, vucut isisini korumak gibi yasamsal fonksiyonlarin cok iyi desteklenmesi ve bebegin enfeksiyonlardan korunmasi gereklidir. 24 haftalik bir fetus 650-700 gram agirliga ulasmistir. ulkemizde de belirli merkezlerde bu kadar kucuk bebekler yasatilabilmektedir. Ancak onemli olan bu bebekleri yasatmak degildir. Gorme, isitme gibi duyusal faaliyetlerinin yani sira zihinsel gelisimlerinin nasil olacagi tam anlami ile gosterilememis olan bu tur bebeklerin tum yasamlari boyunca yakin takip altinda olmalari gerektigine inaniyorum. Literaturde en erken dogan ve yasatilan bebek Kenyada 19 haftalikken dunyaya gelen ve Kelly adi verilen bir bebektir. Bu haftada bebeginin akciger icinde yer alan damar yapilari olgunlasir. Hemen hemen butun organlari artik fonksiyonel olarak gorev yapabilmektedir. Sizde ise dis eti kanamalari gorulebilir. Gebelik hormonlari etkisi ile epulis gravidarum adi verilen dis eti hastaligi gorulebilir. Disinizi fircalarken ve hatta agzinizi calkalarken bile kanamalar olabilir. Dis etleriniz cekilebilir. Hastaligin en ileri formunda dislerde dokulmeler bildirilmektedir. Bu nedenle eger benzer yakinmalariniz varsa ihmal etmeden dis hekiminiz ile gorusmelisiniz. Yine 24. haftada gebeliger bagli diabetin varligini arastirmak icin doktorunuz sizden 50 gramlik glukoz tarama testi isteyecektir. Bu test 28. haftaya kadar ertelenebilir. Yine bu haftalarda erken dogumun belirtilerine karsi dikkatli olmayi ogrenmelisiniz. Bunu basarabilmek icin de erken dogum hakkinda bigi sahibi olmaniz gereklidir. Doktorunuz bu konuda size yardimci olacaktir.

25. hafta
      
cİKOLATA SEVER MİSİNİZ

Bu haftanin en onemli olayi bebeginizin tat duyusunun buyuk olcude gelismis olmasi. Tat duyusu ile birlikte ister inanin ister inanmayin bebeginizin sut disleri de gelisiyor. Bebegin cildi hala daha ince ve kirilgan. Ancak vucudu orantili bir sekilde doluyor, cilt alti yag dokulari olgunlasiyor. Artik uterus icinde goreceli olarak kapladigi alan azalmaya basladi. Bu da hareket icin kendisine kalan bos alanin giderek azalacagi anlamina geliyor. Sonuc ise hareketlerin daha sert hissedilmesi olacak. Bu haftalarda yorgunluk hissedebilirsiniz. Bu gebeligin normal yakinmalarindan birisidir. Ayni zamanda gozlerinizin isiga karsi oldukca duyarli oldugunu fark edebilirsiniz. Gebelige bagli goz kurulugu pekcok anne adayinin ortak yakinmasidir. Sorunun ustesinden gelebilmek icin yapay gozyasi preparatlari kullanabilirsiniz. Buyuyen rahimin basi yapmasi ve dolasimin bozulmasi nedeni ile bacaklarda ve belde agrilar olabilir. Bazi gebelerde ise el parmaklarinda dahi agrilar olabilir. Bu gibi durumlarda soguk tatbiki oldukca yararli olmaktadir.Hala daha bebeginizin ismine karar vermediyseniz bu haftalarda artik isim aramaya baslayabilirsiniz.

26. hafta
      
HAVADAR BİR YER ARIYORUM

Bebeginizin akcigerlerinde hava kesecikleri olusmaya basladi. Dogumdan hava solumayi saglamak icin akcigerler surfaktan adi verilen bir madde uretirler. Bu madde, minik hava keseciklerinin ceperlerinin birbirine yapismasina engel olur. Bu sayede her nefes alisda kesecikler hava ile dolar. Bu haftada bebeginizin akcigerleri surfaktan uretmeye basladi, ancak miktarlari tabii ki yeterli degil. Erken dogum tehdidi yasayan anne adaylarina yapilan bazi enjeksiyonlar ile bu maddenin yapimi hizlandirilmaya calisilir. Amac erken dogum olur ise bebegin solunum problemi yasamasini engellemeye calismakdir. Yapilan calismalarda 26 haftalik bebeklerin beyin dalgalari incelendiginde dokunmaya beyin dalgalari ile cevap verdigi saptanmistir. Ayrica ilginc bir bulgu da karniniza kuvvetli bir isik kaynagi dayadiginizda bebegin kafasini o yone cevirmesidir. Bu haftalarda birden bire ve durup dururken karnizinda bir sertlesme hissedebilirsiniz. Endiselenmeyin. Bu gebe rahimde, normalde gorulen ve Braxton-Hicks olarak isimlendirilen kasilmalardir. Erken dogum tehtidinde ise kasilmalar surekli ve belirli araliklarla gelir. Duzenli kasilmalari saptamak icin esinizden yardim isteyebilirsiniz. Esiniz, elinin ayasini uterusunuzun tam tepe noktasina yerlestirerek beklemeli. Bu haftada uterusun tepe noktasi gobek deliginin yaklasik 5 santimetre yukarisindadir. Esiniz 20 dakika kadar bu sekilde bekleyerek kasilmalarin varligini ve sikligini saptayabilir. Bu islemi kendiniz de yapabilirsiniz, ancak objektif olarak degerlendiremeyebileceginiz icin esinizden istemenizde yarar var. Kasilmalari siz agri olarak hissetmeyebilirsiniz ya da cok hafif adet sancisi seklinde fark edebilirsiniz. Eger bunlarin sikligi konusunda endiseleriniz varsa hemen doktorunuz ile temasa geciniz.

27. hafta
      
GoZLERİN BİR İcİM SU

Eger rahim icine bir kamera yerlestirmek ya da direk olarak gozlemek mumkun olabilseydi, bebeginizin gozlerini gorebilirdiniz. cunku onun goz rengi artik belli ve siki durun: size goz kirpabilir. Bu haftaya gelindiginde bebeginiz gozunu acip kapamaya basliyor. Beyin olgunlasmasi hizla devam ediyor ve sese verdigi tepkiler iyice artti. Boyu 25 santimetreye yaklasti ve kilosu 1000 kilogram civarinda. İkinci trimesterin sonu olan 27. haftada solunum ve uyku problemleri yasayabilirsiniz. ozellikle yattiginiz zamanlarda nefes darligi ortaya cikabilir. Bu durum bebeginize herhangi bir zarar vermez ancak siz daha rahat edebilmek icin, geceleri yatarken kullandiginiz yastik sayisini arttirmalisiniz. cogu anne adayi bu donemlerde uykunun dinlenmeden cok sikinti yarattigini soylemekteler. Bilinc altinda yasanan endiseler uykuda kabus olarak kendini gosterebilir. Hatta uykuya dalmada buyuk zorluklar yasayabilirsiniz. Tecrubeli anne adaylari yatmadan once yarim saatlik bir yuruyusun oldukca faydali oldugunu iddia ediyorlar. Dikkat etmeniz gereken bir diger nokta da kan basinciniz. Gerci doktorunuz her kontrolunuzde tansiyonunuzu olcuyor ancak siz de 3-4 gunde bir bunu tekrarlasaniz yararli olur. Zira halk arasinda gebelik zehirlenmesi olarak da bilinen preeklempsi icin riskli doneme girdiniz. Rutin kontrollerinizde yapilan ultrason incelemelerinde artik bebeginizi bir butun olarak goremediginizi fark etmissinizdir. Artik bebek butun olarak degil kisim kisim incelenmekte. Yapilan olcumler ile kilosu gercege yakin olculerde tahmin edilebilmekte. Bu hafta ile birlikte gebeliginizin ikinci trimesteri sona erdi. Yolun buyuk kismi asildi.

28. hafta
      
ucuNCu TRİMESTER

Bu hafta ile birlikte gebeligin en zor donemlerinden biri olan ucuncu trimester yani son uc aya girmis oluyorsunuz. Bu haftada bebeginiz hizla buyumeye devam edecek ve rahim icini mumkun oldugunca dolduracak. Rahim buyuklugunuz neredeyse kaburgalarinzin seviyesine ulasti. Bu haftada bacaklarinizdaki varislerde artis ve sisme fark edebilirsiniz. Yine hemoroid probleminiz varsa bu kotulesebilir, ya da bacaklarinizda sik sik kramplar yasayabilirsiniz. 28. haftada doktorunuz sizden glukoz yukleme testi isteyecektir. Bu testin amaci gebelikte ortaya cikan seker hastaligini yani gestasyonel diabeti arastirmaktir. Yine bu haftada kan uyusmazliginiz varsa doktorunuza bunu hatirlatin. 28. haftada dunyaya gelen bebeklerin yaklasik %90i yasatilmaktadir. Ancak bu bebeklerde yogunbakim sartlarinda solunum destegi gerekmektedir. Bebeginiz surekli uyuma ve uyanma donemleri gecirmektedir. Zaman zaman gozlerini acip kapayabilir. Kaslari gelisimini tamamlamistir. Vucudu yag depolamaya devam etmektedir. Bu yaglar dogduktan sonra kendi vucut isisini ayarlamada oldukca onemlidir. Bu haftada bebeginizle rahatca konusabilirsiniz, cunku artik sizin sesinizi taniyor!

29. hafta
      
HICK !

Bebeginiz dogum gunune hazirlanmaya devam ediyor. Artik kafasi ve govdesi arasindaki oran normale yakin. Artik kendi vucut isisini ayarlayabilme yetenegine sahip. Kemik iligide surekli kirmizi kan hucreleri yani alyuvar uretiyor. Gozleri ise hareket etmeye basladilar bile. Bu arada unutmadan zaman zaman icinizde aniden bir hareket hissederseniz sakin sasirmayin ve korkmayin cunku bebeginiz hickiriyor! 29. haftaya gelindiginde hamileliginizi artik iyice hissetmeye basladiginiz fark edeceksiniz. Bu haftalarda karin cildinizde kasinmalar hissetmeniz normaldir. Bunun yanisira karin ici basincindaki ve dolasim sistemindeki degisikliklerin sonucunda hemoroid (basur) problemi gorulebilir. Ayrica nefes darligi, midede yanma, bacaklarda kramplar gibi yakinmalar ortaya cikabilir. Bu yakinmalarin sizi hamileliginizden sogutmasina izin vermeyin. Bunlarin hepsi gecici ve tedavi ile ustesinden gelinebilecek sikayetleridir. Yakinmak yerine hamileliginizin pozitif yonlerini gormeye ve keyfini cikarmaya calisin.

30. hafta
      
BURASI HEP KARANLIK DEgİL

Bebeginizin cildini kaplayan ve lanugo adi verilen ince tuyler artik yavas yavas kaybolmaya baslarken el ve ayak tirnaklari yavas yavas uzuyor. Kemik iligi kan hucresi uretimini tamamen karacigerden devaraldi. ote yandan bebek artik etrafinin farkina varmaya baslar. Rahimin ici genellikte zifiri karanlik gibi dusunulse de anne adayinin bulundugu cevreye bagli olarak aydinlik ya da karanlik olabilir ve bebek bunun ayrimini yapabilir. Erkek bebeklerde testisler torbaya inis surecini tamamlamak uzeredir. Bebegin agriligi dogumda olacagi agirligin ucte ikisine ulasmistir. Bu haftalarda anne adayi artik hamilelikten iyice sikilmaya baslar. Uyuyamamak ve mide yanmalari sik gorulen problemlerdir. Zaman zaman kasiklarinizda bir agri ya da kasilma hissedebilirsiniz. Bunlar rahimin gerginligini sagladigi kucuk ve onemsiz kasilmalardir ve Braxton Hicks kontraksiyonlari olarak adlandirilirlar.

31. hafta
      
DAHA FAZLA KALSİYUM

Bebeginizin beyni hizla olgunlasmasina devam ediyor. Hizla gelisen bir baska bolum ise bebegin kemikleri. Bebeginiz bu haftalarda her zamankinden daha fazla kalsiyuma gereksinim duyuyor. Bu nedenle sut ve sut urunlerini bolca tuketmeli ve doktorunuz gerek gordugu taktirde kalsiyum ilaclari kullanmalisiniz. Bebeginizin goz bebegi isiga reaksiyon vererek acilip kapanmaya basladi bile. Buyuyen bebek ve rahim gogsunuzde sikismaya neden olabilir ve gogus agrsi ortaya cikabilir.Bebek ile icinde yuzdugu sivi arasindaki oran bebek lehine bozuldugu icin ona kalan alan daralmistir. Bu nedenle bebeginizin hareketlerini daha fazla hissedebilirsiniz. Daha once fark etmediginiz kucuk hareketler bile sizi rahatsiz edebilir.

32. hafta
      
ARTIK RENGİ PEMBE

Cilt alti yag dokusu gelismeye devam ettikce bebeginizin rengi kirmizidan pembeye dogru donmeye baslar. Bu haftada bebeginizin hareketlerinin iyice arttigini fark edebilirsiniz.Bebegin hareketleri iyilik halinin bir gostergesidir bu nedenle hareketleri saymayi ogrenmenizde fayda var. Bu arda bebegin tirnaklari tamamen gelisti ve parmak uclarina kadar uzadilar bile buna karsin bebegin buyume hizi azaldi. Bu haftadan sonra doktorunuz sizi 2 haftada bir gormek isteyebilir. Bu artik dogumun yaklastigi anlamina da gelir. Erken dogum ile ilgili belirtileri ogrenip takip etmelisiniz. Sindirim sistemi ile ilgili sorunlari azar azar ama sik sik yuksek lifli yiyecekler tuketerek ve bol sivi icerek azaltabilirsiniz. Bacaklarda kramp cok sik ratlanilan bir bulgudur ve sizin kaslsiyum ihtiyacinizin bir belirtisi olabilir. Hamileliginizin sonuna yaklasmis olmaniz vitamin alimini kesmenizi gerektirmez. Bu vitaminleri doguma kadar kullanmaniz gereklidir.

33. hafta
      
RENKLİ RuYALAR

Son haftalara hizla yaklastikca bebeginizin beyninde olusmus olan ve noron adi verilen milyarlarca sinir hucresi de onun rahim ici yasantisinda etrafindakileri ogrenmesine yardimci olur. Bebeginiz duyabilir, hissedebilir ve gorebilir. Bu haftalarda bebeginizin bas capi eskiye oranla daha hizli buyumeye baslar. Bebeginizin goz bebekleri tipki sizinkiler gibi isikta kuculup karanlikta buyume yetenegini kazanmistir. Bebeginiz bu sayede bulanik olarak gorebilir. Yenidoganlar gibi bebeginiz zamaninin buyuk bir kismini uyuyarak gecirir. Hatta eriskinlerdeki gibi derin uykuya dalar ve gozlerinde hizli goz hareketleri (Rapid eye movements, REM) saptanabilir. Eriskinlerdeki REM uykusu ruya gorulen anlari temsil etmektedir. Bebeginizin ruya gorup goremedigini bilemeyiz ama onun ruya gordugunu hayals etmek bile hos bir dusunce olsa gerek. Bebeginizin akcigerleri artik gelisimi ve olgunlasmasini neredeyse tamamlamistir. Koruma ve dogum sonrasi vucut sicakligini koruma gorevi yapan cilt alti yag dokusu kalinlasmaya devam etmektedir. Bebekler hamileligin son donemlerinde hizli kilo alirlar. Bebeginiz artik yavas yavas dogum pozisyonunu almaktadir. Eger kafasi yukarda ise buyuk bir olasilikla makat gelis nedeniyle sezaryen olmaniz gerekecektir. Sonlara yaklastikca siz de daha hizli kilo aldiginiz fark edebilirsiniz. Ellerde ve ayaklarda hafif odem olmasi normaldir ancak siddetli basagrilariniz varsa, cakan isiklar ya da noktaciklar goruyorsaniz, sisliklerde ani bir artis varsa, karin agrisi, bulanti ve kusmaniz oluyor ise preeklempsi acisindan dikkatli olmali ve mutlaka zaman kaybetmeden doktorunuzla gorusmelisiniz. Eger bebeginiz cok iriyse ya da ikiz ya da ucuz bebek bekliyorsaniz karninizin icindeki asiri sislik nedeniyle midenize olan basi ve rahatsizlik hissi nedeniyle istahinizda azalma olabilir. Bebeginizin diz ve dirsek vurmalarini ayirt edebilirsiniz. Zaman zaman icerde bebegin hopladigini hissettiginizde telaslanmayin. Bu bebeginizin hickirmalaridir ve tamemen normal bir durumdur.

34. hafta
      
OHH CİgERLERİM BAYRAM ETTİ

Bebeginizin akcigerlerinde buyuk bir olasilikla artik surfaktan adi verilen madde vardir. Surfaktan, akcigerlerde havalanmayi saglayan alveollerin icindeki havayi bosalttiktan sonra duvararinin birbirine yapismasini onleyen maddedir. Zamanindan cok once dogan bebeklerde yogun bakimda surfaktan disaridan verilir. Bebeginizin akcigerlerinde surfaktan olmasi dogum durumunda solunum problemi yasama olasiliginin cok azaldigi anlamina gelir. Bebeginizin agiriligi 2 kilo civarindadir. Boyu ise yaklasik 42 santimetredir. Bebeginizin bobrek ustu bezlerinden (adrenal) salgilanan hormonlar sizde sut uretimini baslatabilir. Bebeginiz uyurken sizin gibi davranir. Yani artik gozlerini uyurken kapatip uyanikken acik tutar. Tirnaklari parmak uclarina kadar uzamistir. Bebeginizin bagisiklik sistemi gelismektedir, basit ve hafif enfeksiyonlarla mucadele edebilecek yetenegi kazanmistir.

35. hafta
      
BU HAFTADAN BAsLAYARAK YASAL OLARAK DOgUM oNCESİ İZNİNE AYRILABİLİRSİNİZ

Bu haftalarda halsizlik ve yorgunluk pek cok hamile kadinin en onemli sikayet sebeplerinden birisidir. Uyuma guclukleri, kilo artisi ve buna bagli olarak hareket yeteneginde azalma sorun yasamaniza neden olacaktir. Bu donemde cinsel isteksizlik yasayabilirsiniz. Herhangi bir zararinin oldugu gosterilmemis olsa da eger istemiyorsaniz esinizi anlayisli olmak konusunda ikna etmelisiniz. Bu haftalarda yasanan bir baska sorun da dogum ve doguma ait konularla ilgili endiselerdir. Esinizin ve doktorunuzun yaklasimi son derece onemlidir. Dunyada hergun binlerce kadinin dogum yaptigini ve bunlarin sadece cok az bir kisminin sorun yasadigini aklinizdan cikarmamaya calisin. Siz bu yaziyi okurken bile binden fazla bebek ilk cigliklarini atti.

36. hafta
      
DURDURMAYIN BENİ!

Bu haftadan sonra artik erken dogum sancilariniz baslasa bile doktorunuz durdurmaya calismayacaktir. Bebeginiz dogum sonrasi genelde sorunsuz ya da az bir bakim ile yasamini kolaylikla devam ettirebilir ve agirligi 2000 gramin uzerindedir. Bebeginizin yag depolamasi devam ediyor. Bu haftada kol ve bacaklarda yag tutulumu basliyor. Tum organ sistemleri gelisim ve olgunlasmasini tamamladi. Artik son rutuslar yapiliyor. Artik icinde yuzdugu suya oranla rahim icinde daha fazla yer kaplamaya basladigindan hereketleri de cok kolay olmayacaktir. Doktorunuz bu haftadan itibaren her kontrolde sizi muayene ederek rahim agzinizin durumunu, aciklik olup olmadigini incelemek isteyebilir. Bu haftalara geldiginizde uykusuzluk probleminiz artis gosterebilir. Uykusuzlugun bir nedeni de bebegin yavas yavas asagi inmesi nedeniyle mesaneye basi yapmasi ve sik araliklarla tuvalete gitme gereksinimi duymaniz olabilir. Gece yatmadan once sivi aliminizi kisitlamaniz bu konuda size yardimci olabilir.

37. hafta
      
Bİ MAKAS ALABİLİR MİYİM

Mutlu finale sadece 4 hafta kaldi (eger sezaryen olacaksaniz 2 hafta kadar daha zamanininz var demektir). Bebek ise hemen hemen hazirlandi. Her an dogum kanalina girebilir. Bu haftada yag birikimi diz ve dirseklerde hizlaniyor. Boyun ve bilekleri de unutmamak lazim. Bebeginizin dis etleri de olgunlasmasini tamamladi ve artik sert. Yanaklarinda ise yaglar birikti ve artik sikilacak hal aldi!.. Hamileliginizin basinda ultrasonda gordugunuz o ufacik canli artik tam anlamiyla yaklasik 2750 gram agirliginda bir insan yavrusu. Bu haftada bebeginiz genelde son durus pozisyonunu almistir ve artik donmesi cok nadir olarak gorulur. Bu haftadan sonra doktorunuz sizi her hafta gormek ve sizin ve bebeginizin durumunu degerlendirmek isteyebilir. Bu haftalarda kilo artisiniz (hem bebegin hem de sizin) cok hizli olabilir. Doktorunuz vajinadan kultur alarak grup B Streptokok enfeksiyonu tasiyip tasimadiginizi incelemek isteyebilir. Bu haftalarda karninizin ust kisminda bir bosluk ve rahatlama hissedebilirsiniz. Bu bebeginizin dogum kanalina dogru indigini belirtir ve angajman olarak adlandirilir. Midenizdeki basi ortadan kalkacagi icin istahiniz yeniden acilabilir. Benzer sekilde akcigerlerinizdeki baski da olmayacagindan soluk alip vermeniz kolaylasir. İdrara cikma sikliginiz angajman sonrasi tipki hamileliginizin ilk baslarindaki gibi iyice artacaktir. Bebeginizin hareketleri disaridan rahatlikla izlenebilir. Zaman zaman karnizinin bir bolgesinde aniden bir yukselti fark edebilirsiniz. Bebeginizin hareketleri ozellkle gogus kafesinizin altinda size aci verebilir, caninizi yakabilir.

38. hafta
      
ARTIK HAZIRIM

37. haftayi tamamladiginizda bebeginiz ve hamileliginiz miadini doldurmus olarak kabul edilir. Ancak buyumesi daha durmamistir. Vucudu yag depolamaya devam eder ve gunde yaklasik 15-30 gram kadar alirlar. Genelde erkek bebekler kzi bebeklerden daha fazla yag depolarlar ve bu nedenle daha agir dogarlar. Bebeginiz artik yeterli koordinasyonu saglayacak kapasitededir ve elleri ile cisimleri rahatlikla kavrayabilir. Eger karniniza cok kuvvetli bir isik kaynagi dayarsaniz yuzunu o tarafa dogru cevirecektir. Rahim icinde soluk alip verme hareketleri yapar ve bunlarin ultrasonda izlenmesi bebeginizin iyi durumda oldugunun gostergesidir. Amniyon sivisina gore hacmi cok arttigindan hareket etmesi zorlasir ve bebek hareketlerinde azalma fark edebilirsiniz. Bu haftaya kadar rahmi agziniz ve onu rahim icine baglayan kanal sumugumsu bir tikac tarafindan doldurulmaktaydi. Bu mukus tikacin amaci rahminizin icini ve bebeginizi vajinadan gelebilecek mikrop ve enfeksiyonlara karsi korumaktir. Bu mukus tikacin vajinanizdan gelmesi dogumun belirtilerinden biridir ve halk arasinda nisan gelmesi olarak adlandirilir. Nisan dogumdan birkac hafta once gelebilecegi gibi sadece bir kac saat once de gelebilir. Nisani genelde kanli sumugumsu bir akinti seklinde hissedersiniz.

39. hafta
      
ANNE DAHA SIKILMADIN MI?

Eger planli sezaryen olacaksaniz bu haftadan sonra herhangi bir gunde guvenle dogumunuzu yapabilirsiniz. Bazi durumlarda normal dogum planlanan gebelerde doktorunuz suni sanci vererek dogumunuzu gerceklestirebilir. Bu haftada bebeginizin kafa cevresi ile arin cevresi yaklasik olarak birbirine esittir.Yag birikimi giderek yavasladigindan kilo alimi da yavaslar. Ayni sekilde siz de daha az kilo almaya baslarsiniz. Yanaklari ve emme kaslari tamamen gelistiginden ve bebeginiz surekli icinde yuzdugu amniyon sivisini yutar. Bu sivi ile birlikte sinirim sisteminden, cildinden dokulen hucreler ile tyler barsak icerigini yani diskisini olusturur. Bu diskiya mekonyum adi verilir. Mekonyum koyu yesil-siyah renkli bir maddedir ve bebek herhangi bir nedenle sikintiya girdiginde ilk olarak kakasini yapar. Zaman zaman bacaklarinizda elektrik carpmasina benzer yakinmalar olabilir. Bunun nedeni bebeginiz hareket ederken ve pelvis icinde yerlesirken rahimin etrafindaki sinirlere dokunmasidir. Esiniz doguma girmek istemiyorsa onu size eslik etmesi icin ikna etmeye calismalisiniz. Kadinlarin cogu dogum sirasinda esleri yanlarinda oldugunda kendilerini cok daha rahat hissederler. Ancak esinizi cok fazla zorlamayin belki kendisini kan tutuyordur ve bunu size soylemekten cekiniyordur. Bazi kadinlar ise eslerinin kendilerini o halde gormesi dusuncesinden rahatsiz olurlar. Eger esiniz doguma katilmak istiyorsa ancak siz bundan rahatsizlik duyacaksaniz esinize durumu acikca anlatarak size anlayis gostermesini isteyebilirsiniz. Kendi onaylamadigi halde esi herseye ragmen doguma girmek isteyen kadinlara kucuk bir hile onerisi. Gizlice doktoruzla konusun ve esinizi iceri almamasini isteyin.

40. hafta
      
TuYLERİM DoKuLuYOR

Son haftaya girildiginde oksijen ve besin maddelerini bebeginize tasiyan gobek kordonunun uzunlugu yaklasik 50 kalinligi ise 1.3 santimetre civarindadir. Bebeginizin agirligi 3000 gramin uzerindedir ve rahimin buyuk bir kismini doldurmaktadir. Bebeginizin cildini kaplayan ve verniks adi verilen kremsi madde ortadan kaybolmaya baslar. Benzer sekilde lanugo adi verilen tuyler de buyuk olcude dokulmustur. Sizden gecen antikorlar bebeginizin dogum sonrasi en az 6 ay sureyle enfeksiyonlara karsi mucadelesinde yardimci olacaktir. Son haftada amniyon zari her an acilabilir ve sulariniz gelebilir. Bazen bardaktan bosalircasina hizli ve fazla miktrada olan bu olay bazen de cok yavas olabilir. Hatta kendinizi idrar kacirirmis gibi hissedebilirsiniz. Miktari ne olursa olsun sularinizin geldigini dusunuyosaniz zaman kaybetmeden doktorunuzu aramali ya da hastaneye gitmelisiniz. Vucudunuzun denge merkezi iyice degistiginden dengenizi saglamakta gucluk yasayabilirsiniz.ozellikle ilk bebeginizi bekliyorsaniz esinizle bir cift olarak yasadiginiz bu son gunlerin kiymetini bilin. Bundan sonraki hayatinizi bir aile olarak devam ettireceksiniz.

41. hafta
      
MUHTEsEM FİNAL

Eger hala daha dogum yapmadiysaniz iyice sikilmaya ve sabirsizlanmaya basladiniz demektir. Sizden salgilanan hormonlarin bebeginizin dolasiminda da bulunmasi nedeniyle erkeklerde torbalar, kizlarda da labiumlar normalden daha buyuk gorunecektir. Hatta dogum sonrasi memelerinden sut dahi gelebilir. Bu hem kiz hem de erkek bebeklerde rastlanabilen bir durumdur ve bir kac gun icinde kendiliginden kaybolur. Bu hafta size cok uzun gelebilir. Sabirli olmaya acalismalisiniz. Siz herhangi bir agri hissetmeseniz bile rahim agziniz yavas yavas acilmaya baslamis olabilir. Normal sancilarin baslamasi ile rahim agzindaki aciklik ve incelme de artmaya baslar. Aciklik 10 santimetre oldugunda dogumun ilk evresi tamamlanmistir. Daha sonra ikinci evre yasanir ve bebeginiz dunyaya ve size merhaba der. Vajinal dogumda kafa dogduktan hemen sonra doktorunuz bebeginizin agzini siler ve ilk aglamasi odada yankilanmaya baslar. Bu asamada daha gobek kordonu kesilmeden bebeginizin kucaginiza verilmesi ilk temasin daha sicak yasanmasini saglar.

Vajinada kasinti veya asiri, degisik renkli ve curuk kokan bir akinti soz konusu.

Nedenleri

Mantar enfeksiyonu : Koyu, beyaz, peynirimsi bir akintiniz var, vajina bolgesinde tahris ve kasinma soz konusu. Mantar enfeksiyonu cogu kez antibiyotik veya dogum kontrol haplari aldiktan sonra ya da hamilelik sirasinda gelisir.

Tampon ya da diyaframin unutulmasi : Yogun bir akintiniz var, ancak baska belirti yok. Tampon veya diyafram unutup unutmadiginizi kontrol edin.

Legen kemigi iltihabi/salpenjit : Renksiz, curuk kokulu vajina akintiniz ve/veya legen kemigi agriniz olabilir.

Dusuk ates ve urperme, yorgunluk, sirtin alt kisminda agri, duzensiz adet kanamasi ve istahsizlik da gorulebilir. Legen kemigi iltihabi ve salpenjit (fallop tupleri iltihabi) derhal tibbi mudahale gerektirir.

Kendiniz Ne Yapabilirsiniz

Doktorunuz aksini tavsiye etmedikce, dus yapmayin.

Vajina kasintisi varsa, kasimaktan kacinin ve bolgeyi gunde iki kere sade suyla yikayin. Pamuklu kulot giyin ve korse ya da siki pantolondan uzak durun.
Kulot giymeden uyuyun.

onleme

Guvenli cinsel iliski ve erkek partnerin lateks prezervatif takmasi cinsel yolla bulasan hastaliklara karsi korunmaya yardim eder.

Mantar enfeksiyonuna egilimliyseniz, antibiyotik kullanirken, recetesiz satilan mantar ilaci kullanin.

Canli aktif kulturlu yogurt yemek de faydali olabilir.

oteki Nedenler Cinsel yolla bulasan hastalik seker hastaligi Alerji Menopoz

cocugunuzun Tedavisi Kizlarda bulugdan once vajina akintisi alisilmis bir sey degildir. Bu durumda cinsel tacize ugramis olabilir.
Bunu doktorla konusun. cocugunuzu rahatlatmak icin sunlari yapabilirsiniz: Bolgeyi gunde iki defa sade suyla hafifce yikayin. Sadece pamuklu kulot giydirin. camasiri parfumsuz ve katki maddesiz deterjanla yikayin. Altini iyice temizlemesini ogretin.

Bu nedenle, en sağlıklı gebeliği geçirmek gebeliğe ruhsal ve bedensel olarak kendinizi en iyi şekilde hazırlamakla mümkün olur.
Gebeliğin ilk adımı ve en doğru yolu, onu önceden tasarlamaktır. İdeal olarak gebe kalmak istediğiniz zamandan 3 ay öncesinde, doktorunuzla bir ön görüşme yapmanızda önemli yararlar vardır. Doktorunuz, sizin sağlık ve sosyal bakımlardan özgeçmişinizi değerlendirecek, muayenenizi yapacak, çeşitli tetkikler yapacak bu şekilde gebelik sırasında oluşabilecek anormal durumlar karşısında hem sizi hem de kendisini hazırlayacaktır. Ayrıca, gebelik öncesi vitamin (folik asit) desteği ile bebekte ortaya çıkabilecek sakatlıklara karşı tedbir alacaktır.Doktorunuzun yapacağı tetkik ve muayeneler, önereceği tedaviler yanında sizin de yaşam tarzında değiştirmeniz gereken şeyler olacaktır.

Öncelikle sağlıklı ve dengeli beslenmelisiniz. Dengeli beslenmeyle kastedilen ana besin maddelerinin dengeli oranlarda tüketilmesidir. Yağ ve şeker tüketiminizi azaltmalısınız. Proteinden zengin bir beslenme sekli secmelisiniz. Yagsiz sut ve sut urunleri, balik ve beyaz etler diyetinizde yer almalidir. Mutlaka bol taze meyve ve sebze alinmali, bunun yaninda makarna, pirinc, baklagiller gibi farkli besin gruplarini da tuketmelisiniz.

Gebelik oncesi doktorunuza basvurdugunuzda destek tedavisi icin folik asit kullanmanizi isteyecektir. Bebegin merkezi sinir sisteminin gelismesi icin ozellikle gebeligin ilk haftalardan itibaren "B9 vitamini"  yani folik asit alinmasi cok onemlidir. Vucutta depolanmadigi, gebelik suresince normalden fazlasina gerek duyuldugu ve dogal gidalarla yeterlince karsilanmadigi icin her gun alinmalidir. Taze yesil sebzeler folik asit kaynagidir, ancak uzun sureli pisirmeler ve uzun sure bekleyen gidalardaki miktarini azaltir. En cok ispanak, yer fistigi, findik, karnibahar, kepekli ekmekte mevcuttur. Folik asit eksikliginde “noral tup defekti” denen sinir sisteminde omurilik kanalinin tam kapanamamasina bagli anomaliler olur. ozellikle, daha onceden folik asit eksikligi saptanmis veya noral tup defekt anomalili bebek dogurmus kadinlar, gebe kalmayi dusundukleri tarihin en az 3 ay oncesinden itibaren mutlaka folik asit alimina baslamalidirlar.

Sigara kullaniyorsaniz, mutlaka birakmalisiniz. Sigara gebe kalma sansini azaltir ve gebelikte kullanildiginda dusuk ve cocukta gelisme geriligine neden olur. Alkol de birakilmalidir.

Stres ve endiseden uzak durmalisiniz. Gebelige karar verdikten sonra gebelik olusumunun ilk aylarda olmamasi sizi strese sokmamalidir. Her sey normal olsa, uygun zamanda iliski olsa bile her ay icin gebelik sansi %25 civarindadir. Normal duzenli iliskiye ragmen bir kadinin gebe kalamamasi durumunda kisirlik incelemelerini baslatmak icin genellikle cok asikar bir anormallik yoksa 1 yil beklenir. Bir yil sonunda herhangi bir patolojisi olmayan ciftlerin bile gebe kalma sansi %98’dir. Yani %2 olguda her sey normal olmasina ragmen gebelik 1 yil gecikebilir. Gebe kalma sansi duzenli adet gorenlerde adetin 12-15. gunlerinde en fazladir. Duzenli bir cinsel yasam ve haftada 3 veya daha fazla iliski gebe kalma sansini artirir.

Bu nedenle, ilk aylarda hemen gebelik olusmamasi sizde veya esinizde bir anormallik oldugu anlamina gelmez. Eger, gebelik niye olmuyor endisesine kapilir ve strese girerseniz salgilanabilecek stres hormonlari gebelik olusumunu geciktirebilir. Tabii ki, insan cinselliginin onde gelen amaclarindan biri ureme ve cogalmadir. Ancak, cocuk yapmayi bir gorev olarak algilamamali normal cinselliginizi yasamalisiniz.
Gebelik oncesi degerlendirme

Dogum oncesi danismanlikta hedef  “arzu edilen her gebelikte, annenin sagligina herhangi bir zarar vermeden, saglikli bir bebek dogurtulabilmesidir”.

Gebelik oncesi degerlendirme gorusme (anamnez) ile baslar. Bu gorusmede, esiniz veya sizin ailenizde kalitsal bir hastaligin varligi; daha once gecirdiginiz hastaliklar veya operasyonlar, gebelik sirasinda sorun olusturabilecek annenin bilinen bir rahatsizliginin olup olmadigi, sorgulanacaktir. Bu sirada; kullandiginiz ilaclar, sigara aliskanligi, mesleginiz, onceki gebeliklerinizle ilgili bilgiler (dogum, dusuk, kurtaj, gebelik sirasinda ortaya cikmis problemler, bebeklerin dogum kilolari, dogum haftalari, dogum sekli) gibi sorgulamalar da doktora gebelikte risk olusturacak durumlar hakkinda ipuclari verecektir.

Gorusme sonrasi, doktorunuz jinekolojik muayene ve transvajinal ultrasonografi ile genital organlari degerlendirmesini yapacaktir. Muayene sirasinda jinekolojik enfeksiyonlar varsa oncelikle bunun tedavisi yapilacaktir. Son 1 yil icinde smear testi yaptirmadiysaniz yapilmasini onerecektir. Ayrica, gebelik sirasinda sorun yaratabilecek myom, yumurtalik kisti, rahim anormallikleri arastirilacak gerekirse bunlarin tedavisi saglandiktan sonra gebe kalmaniz onerilecektir. Son olarak, gebelik sirasinda olusacak degisimleri daha iyi algilayabilmek icin boy, kilo ve tansiyonunuz olculecektir.

Muayene sonrasinda sira yapilacak laboratuvar incelemelerine gelir.

 

    Gebelik oncesi yaptirilmasi gereken rutin testler:

    *

      Daha onceden bilinmiyorsa gebe ve esinin kan grubu (annenin kan grubu Rh negatif babanin kan grubu Rh pozitif ise kan uyusmazligi vardir)
    *

      Tam kan sayimi
    *

      Tam idrar tetkiki
    *

      Kan grubu tayini (anne ve baba)
    *

      Toksoplazma ve Rubella (kizamikcik)  tetkikleri
    *

      Hepatit B tasiyiciligi

Kan biyokimyasinda kan sekeri, bobrek ve karaciger fonksiyonlari ile ilgili testler genellikle oykude supheli bir durum varsa yapilir. Ayrica, oykude elde edilen pozitif bulgulari netlestirmek icin gerektigi taktirde doktorunuz baska tetkikler de onerebilir (ornegin adet duzensizliginde hormonlar, tiroid fonksiyon testleri vb).

Tum muayene ve laboratuvar bulgularinin sonrasinda doktorunuz size gebelik oncesi dikkate almaniz gereken onerilerde bulunacaktir.

Kizamikcik ve toksoplazma erken gebelik sirasinda gecirildigi taktirde bebekte bazi ciddi problemlere yol acabilecek enfeksiyon hastaliklaridir. Eger, kizamikcik antikorlariniz negatif ise bu hastaliga karsi bagisikliginiz yok yani duyarlisiniz anlamina gelir. Bu durumda, size doktorunuz gebelik oncesinde asi onerebilir. Kizamikcik asisi etkisi azaltilmis da olsa canli viruslerden yapildigi icin asi sonrasi 3 ay sureyle hamile kalmamaniz ve bu surenin sonunda bagisiklik gelisip gelismedigini kontrol ettirmeniz gereklidir. Toksoplazma antikorlarinin negatifligi de bu hastaliga karsi duyarliligi gosterir. Bunun asisi olmasa da doktorunuz size dikkat etmeniz gereken hususlari bildirecektir.

Gebeligin erken doneminde folik asit eksikligi bulunmasi bebeklerde “noral tup defekti” denilen omurilik kanalinin embriyolojik hayatta normal kapanamamasi ile sonuclanan anomalilere yol acabildigi gosterilmistir. Bu nedenle, gebe kalmayi planlayan kadinlara folik asit verilmesi onerilmektedir. Doktorunuz gebelik oncesi donemde folik asiti hangi dozda ve nasil kullanacaginizi size recete edecektir.

Muayene ve laboratuvar incelemeleri sirasinda cikabilecek sorunlara yonelik sorunlara yonelik spesifik oneriler de bu asamada verilecektir. Ayrica, ilk gorusmede konusulmamissa yasam tarzi, beslenme, cinsel hayat, gebelik takipleri vb konularda da onerilerde bulunacaktir.

Jinekolojik muayene hakkında

Jinekolojik muayene, pek çok kadın tarafından kabus olarak nitelendirilir. Bunun sebepleri; utanma duygusu, daha önce yaşanmış kötü tecrübeler ile çevreden duyulan abartılı ve yanlış bilgiler sonucunda oluşmuş haksız ön yargılardır. Utanma duygusu ise yersiz bir duygudur çünkü jinekolog için vajinal muayene yapmak normal boğaz muayenesi yamak ile eşdeğerdir ve önemli olan hastaya faydalı olabilme isteğidir.

Unutulmamalıdır ki; zamanında ve rutin olarak yapılan muayeneler, bir çok hastalığın erken dönemlerde teşhisini sağlayarak sonradan ortaya çıkabilecek olumsuz durumları alınacak çok basit önlemlerle engelleyebilir.

Basit bir muayene ile örneğin rahim, rahim ağzı, yumurtalık ve vajen kanserleri çok erken safhalardayken yakalanabilir. Yine rahim ağzı (serviks) bölgesindeki gizli enfeksiyonlar – henüz bir yaraya sebebiyet vermeden- teşhis ve tedavi edilebilir.

Ne zaman jinekologa görünmem gerekir?

Cinsel olarak aktif her kadının hiçbir jinekolojik (kadın hastalığı) yakınması olmasa da düzenli olarak yılda en az bir kez jinekolojik muayeneden geçmesi gereklidir. Hatta genç kızların bile en azından, genital (cinsiyet) organlarının gelişimi ve adet düzenleri açısından için adet görmeye başladıktan sonra en az bir kez jinekoloji uzmanınca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Seksüel fonksiyonları başlamış her kadın da senede bir kez Smear Testi (servikal sürüntü)  yaptırmalıdır.

Doktorunuz rutin kontrolleri sırasında jinekolojik muayenenizi yapacak ve gerekirse ultrason ile değerlendirecek, smear testi yapacaktır. Herhangi şüpheli bir durumda gerekli testleri uygulayacaktır. Ayrıca, gebelik istemiyorsanız güvenli korunma yöntemleri tartışılacaktır.

Rutin kontroller dışında jinekologa başvurmam gereken durumlar hangileridir?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka vakit geçirmeden jinekologunuzla görüşmenizde fayda vardır?

• Akıntı (özellikle renkli ve kötü kokulu ise), vajende (hazne) yanma, kaşıntı

• Adet düzensizlikleri (adet gecikmeleri, sık adet görme, seyrek görme, miktarının ve süresinin fazla olması, adet dışı kanama)

• Korunmamaya rağmen gebelik olmaması

• İlişki sırasında veya sonrasında kanama olması

• Ele kitle gelmesi (kasıkta, dış genital organlarda), karın şişliği

• Kasık ağrısı, ilişki sırasında ağrı-yanma, adet sancılarının çok fazla olması

• Vücutta istenmeyen tüylerin artması, emzirme durumu olmamasına rağmen göğüslerden sıvı-süt gelmesi

Ayrıca, gebelik olduğundan şüphelendiğiniz andan itibaren ve hatta gebe kalmayı düşünmeye başladığınızda Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı’na başvurmanız gerekir.

Jinekolojik muayene sırasında neler yapılır?

Jinekolojik muayene, 3 aşama da değerlendirilir.

İlk olarak kadının dış genital organları yani vulva gözle incelenir (inspeksiyon). Bu sırada vulvadaki kitleler, cilt lezyonları, enfeksiyon belirtileri değerlendirilir.

İkinci aşama vajen ve rahim ağzının (serviks) spekulum denen aletle incelenmesidir (spekulum muayenesi). Bu sırada vajen ve serviksteki çeşitli lezyonlar ve varsa akıntı direkt gözle incelenir. Lezyonlardan sürüntü veya gerekiyorsa biyopsi alınır, akıntı örneği alınarak mikroskopta incelenir veya kültüre gönderilir. Vajen değerlendirilirken vajenin esnekliği idrar torbası ya da rektumsa sarkma olup olmadığı da incelenir.

 

Muayenenin son aşaması ise iki elle (bimanuel) yapılan vajinal muayenedir. Bu muayenede doktorunuzun bir elinin (genellikle sağ) orta ve işaret parmakları ile vajende diğer el ise karındadır (vajinal bimanuel muayene). Bu sırada rahim ve yumurtalıkların pozisyonu, kıvamı, büyüklüğü, kitle olup olmadığı, hareket ettirilip ettirilemediği ve ayrıca, hassasiyet ya da ağrı olup olmadığı değerlendirilir.

Jinekolojik muayene yerine sadece ultrason yapılsa olur mu?

Jinekolojik muayenenin her aşaması önemlidir. Hastanın isteklerine uyarak herhangi birinin atlanması önemli rahatsızlıkların gözden kaçması ile sonuçlanabilir. Bugün hemen hemen her jinekologun muayenehanesinde ultrason imkanı vardır. Bu nedenle, özellikle muayeneden çekinen veya ağrı duyacağından korkan hastalar bizlerle “nasıl olsa ultrason yapacaksınız jinekolojik muayene yapılmasa olmaz mı” şeklinde pazarlık yapmaktadır. Ultrason gerçekten de bizim için çok önemli bir tanı aracıdır. Ancak, jinekolojik muayene ve ultrason birbirini destekleyici yöntemlerdir ve bizim doğru tanı koyma şansımızı artırır. Vulva, vajen ve servikste çıplak gözle görülebilecek lezyonların ve enfeksiyonların ultrasonla saptanması ve değerlendirilmesi mümkün değildir. Ayrıca, ultrason ile saptanan örneğin bir kitlenin mobil (hareket ettirilebilir) veya fikse (hareket ettirilemez) olması, hassas ve ağrılı olup olmaması, kitlenin kıvamı bizim tanımızı kesinleştirebilir ve doğru tedavi olanağı sunar.

Genç kız ve bakirelerde jinekolojik muayene yapılır mı?

Bakire bayanlarda da jinekolojik muayene yapılabilir. Ama tabii ki bakire olan bayanlarda spekulum muayenesi ve vajinal bimanuel muayeneyi yapmak mümkün değildir. Ancak, dış genital organlar direkt gözle incelenebilir. Ayrıca, büyük dudaklar gazlı bezle hafifçe ayrılarak vajen girişinin gözlenmesi ile akıntı ve enfeksiyon olup olmadığı değerlendirilebilir. Bunun yanında vajinal bimanuel muayene yerine rektal bimanuel muayene yapılır. Bir elin işaret parmağı makatta iken diğer el yine karın üstünde olduğu pozisyonda yapılan muayenedir. Yine vajinal bimanuel muayenedekine benzer şekilde rahim ve yumurtalıklardaki anormal durumlar değerlendirilmeye çalışılır.

Kanamalı iken jinekolojik muayene yapılabilir mi?

Gerekiyorsa yapılabilir. Özellikle anormal kanama durumlarında kanamanın nedenini ortaya çıkarmak için jinekolojik muayene ve vajinal ultrason rahatlıkla yapılabilir. Ancak, rutin jinekolojik muayenin adet dışı bir dönemde yapılması tercih edilir. Bu durumda, enfeksiyon bulguları ve akıntı daha iyi değerlendirilir. Smear almak için de adet dışı zamanlar tercih edilir